Meedon aan wetenschappelijk onderzoek: Kinderen voorlezen om sociaal gedrag te trainen?

Kun je voorkomen dat kinderen op het verkeerde pad raken door ze voor te lezen? Als je leest, leef je je vaak in in de ander en daarmee ontwikkel je empathie. Welke boeken daarvoor het meest geschikt zijn onderzoeken gedragswetenschappers van de Radboud Universiteit. Kinderen tussen de 3 en de 6 jaar oud mogen met een ouder of verzorger meedoen aan het onderzoek.

Kinderen lezen steeds minder, terwijl lezen zo belangrijk is voor hun ontwikkeling. Orthopedagogisch wetenschapper Maaike Cima onderzoekt die ontwikkeling van kinderen: waarom ontwikkelt de een zich antisociaal en belandt later zelfs in de criminaliteit en de ander niet? ‘Antisociale ontwikkeling ontstaat vaak door een gebrek aan empathie’, legt ze uit. ‘En het is bekend dat je door verhalen en lezen empathie kunt ontwikkelen, omdat je je moet inleven in de personages.’ Dat bracht Cima op het idee voor het project ‘Voorlezen aan kinderen als sleutel tot empathische ontwikkeling’. 

Speciaal boek
Verhalen zitten ook in films bijvoorbeeld, maar onderzoekers kiezen in dit project bewust voor boeken. Cima: ‘Bij boeken moet je meer je eigen verbeelding gebruiken dan bij films. Daardoor moet je je nog meer en vaak ook langer inleven in wat de personages meemaken en voelen. Zo train je dus eigenlijk je empathische vermogen. Uit eerder onderzoek weten we dat de wortels voor crimineel gedrag al vroeg in de kindertijd gelegd worden. Maar kleine kinderen kunnen nog niet lezen, daarom willen we kijken of voorlezen hen ook kan helpen om empathisch gedrag te ontwikkelen en zo ja, welke boeken daarvoor het beste zijn.’ 

Speciaal voor dit onderzoek schreef Cima een kinderboek dat gaat over de avonturen van twee vrienden, maar ook over hun gedrag, bijvoorbeeld hoe ze elkaar en anderen helpen of aardig proberen te zijn. Het doel van dit boek is om het sociale gedrag van kinderen die het voorgelezen krijgen te bevorderen.

Meedoen
Ouders die meedoen aan het onderzoek gaan hun kinderen acht weken lang dagelijks voorlezen. Zij ontvangen hiervoor 100 euro. Sommige gezinnen lezen het speciale kinderboek van Cima, anderen krijgen een ander kinderboek of een zoekboek. De onderzoekers hopen er zo achter te komen of het uitmaakt wat voor boek ouders met hun kinderen lezen. ‘Misschien leren kinderen zich bij alle boeken beter verplaatsen in de ander’ zegt Cima. ‘Maar we zijn ook benieuwd of er verschillen zijn.’ Als extraatje krijgen alle deelnemende gezinnen het speciale kinderboek van Cima cadeau. 

Aan het begin van het onderzoek, halverwege en aan het eind komen de onderzoekers thuis bij de ouders en kinderen of op school om hen vragen te stellen, maar kinderen die dat leuk vinden mogen ook naar het lab komen. Oudere kinderen (van 5 en 6 jaar) die willen mogen ook meedoen aan hersenonderzoek, waarbij de onderzoekers kijken wat er in hun hersenen gebeurt door het voorlezen. Daarvoor mogen de kinderen in een speciale hersenscanner die eruitziet als een raket. Ouders ontvangen dan nog eens 50 euro als vergoeding voor hun deelname, bovenop de 100 euro voor het andere deel van het project.